Rumlarin petrol ve dogalgaz aramaya baslamasi Akdeniz'de gerilimi yükseltti. Türk Silahli Kuvvetleri hassas takiple izliyor. Yalnizca 15 trilyon metreküp dogalgaz rezervinin parasal degeri 7 trilyon dolar.
Dogu Akdeniz'deki Türkiye-Güney Rum Kesimi-Israil üçgeninde yasanan enerji merkezli gerginligine iliskin önemli ayrintilar ortaya çikti. Rum kesiminin bir süre önce Dogu Akdeniz'de dogalgaz arama çalismalarina baslama karari almasi üzerine tüm kozmik bilgiler masa üstüne kondu.
RUMLARIN ARAMA YAPACAGI SAHADA DOGALGAZ REZERVI 15 TRILYON METREKÜP (PIYASA DEGERI 7 TRILYON DOLAR)
Disisleri Bakanligi koordinasyonunda yapilan toplantilarda Rumlarin arama yapacagi sahadaki dogalgaz rezervinin 15 trilyon metreküpü astigi tahmin ediliyor. Bu oran mali boyutu ile 7 trilyon dolari asiyor. Rum Kesimi tarafindan dün yapilan açiklamada dogalgaz aramaya çalismalarina baslandigi belirtildi. Rumlarin bu kararindan sonra Türkiye'nin de sondaj misillemesinde bulunmasina kesin gözüyle bakiliyor. Konu ayrica Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) Ekim ayi olagan toplantisinda da ayrintili bir sekilde ele alinacak.
KRITIK TOPLANTI
Bölgedeki enerji merkezlerinin güvenligi için 2006 yilinda Akdeniz Kalkani projesini uygulamaya koyan Türkiye'nin Dogu Akdeniz enerji potansiyeline iliskin yeterli çalisma yapmadigi devletin zirvesinde bir özelestiri olarak yer aldi. Isin son dönemlerdeki ciddiyeti üzerine ilk degerlendirme Genelkurmay Baskanligi'nda yapildi. Genelkurmay 2010 yilinda akademisyen, uluslar arasi deniz hukuku alanindaki önemli isimleri Karargâh'a davet etti ve "Dogu Akdeniz'deki enerji rezervinin durumu savas riskine deger mi?" sorusunu yöneltti. Verilen yanit ise "evet" oldu. Bu yanittan sonra Genelkurmay bölgeye iliskin ayrintili raporlar hazirlamaya basladi. Yasanan son kriz ile birlikte tüm deniz ve hava unsurlari "acil durum" haline göre program yapiyor.
ABD NABIZ YOKLADI
Dogu Akdeniz'de yasanan bu kriz nedeniyle ABD'nin geçen hafta içinde Türkiye'ye kritik bir soru yönelttigi ortaya çikti. ABD'nin Disisleri Bakanligi Deniz Daire Baskanligi birimine "Türkiye müdahaleyi düsünüyor mu?" sorusunu yönelttigi belirtildi. Kendilerine verilen "düsünmüyor?" yanitini yeterli görmeyen ABD'nin bu soruyu devletin basta birimlerine de yönelttigi belirtildi.
RUM KESIMININ PLANI
Bu arada devletin zirvesi için Dogu Akdeniz'e iliskin bilgi notlarinda önemli bilgiler yer aliyor. Belgelerdeki durum söyle özetleniyor: "Rum kesimi Yunanistan ile dirsek temasi içinde, Dogu Akdeniz'de en uzun kiyi hattina sahip olan Türkiye'yi neredeyse Antalya Körfezi'ne hapsedecek bir politika takip ederek önce 2003'te Misir, ardindan 2007'de Lübnan ve nihayet 2010'da Mavi Marmara olayi sonrasinda Israil ile sinirlandirma anlasmalari yapmis; 2004 yilinda ise sözde Münhasir Ekonomik Bölgesini (MEB) Türkiye'nin ve KKTC'nin haklarini gasp edecek sekilde tek tarafli olarak ilan etmisti. Rum kesiminin güneyindeki sözde 12 numarali parselde yapilmasi öngörülen aramanin hidrokarbon yataklari kesfine yönelik oldugunun belirtildigi bilgi notunda, "Ruhsatlandirma konusu ilk defa 2007'de gündeme geldigi zaman Türkiye oldukça sert bir tutum sergilemis, Deniz Kuvvetleri, Rum kesimi tarafindan ihaleye çikarilan sahalarda gerçek mermiler kullanarak tatbikat ve egitimler gerçeklestirmis, hatta Türkiye'nin bu tutumu AB Ilerleme Raporlarinda da elestiri konusu olmustu" deniliyor.
ENERJI KAPASITESI
Belgenin en önemli bölümünü ise Dogu Akdeniz'deki enerji kapasitesine iliskin verilen ayrintilar olusturuluyor. Belgeye göre Israil'in Leviathan ve Tamar sahalarinda ispatlanmis dogalgaz miktari yaklasik 700 milyar metreküp ve bunun 1.8 trilyon metreküpe kadar çikabilecegi belirtiliyor. Sadece Leviathan sahasindaki ispatlanmis 453 milyar metreküplük dogalgaz miktari, 25 Avrupa ülkesine 6 yil yetecek büyüklükte ve bu oran sadece Israil'in MEB'i içinde kalan dogalgaz için geçerli. Kibris-Israil-Misir-Girit arasindaki deniz bölgesinde ise toplam 15 trilyon metreküplük bir dogalgaz rezervi bulunuyor. Bunun mali boyutu ise 7 trilyon dolar olarak hesaplaniyor.
DAR ALANA HAPSEDILDI
Bilgi notunda Türkiye'nin bilinçli olarak bölgede sikistirildigina dikkat çekiliyor ve su ifadeler yer aliyor: "Yunanistan ve Rum Kesimi tarafindan Türkiye'nin MEB'i olarak takdir edilen alanin, sadece 41.000 km2 oldugu; 145.000 km2'den düsülen 71.000 ve 33.000 km2'lik alanlarin ise Yunanistan ve GKRY arasinda kardesçe paylastirildigi; Dogu Akdeniz'deki 145.000 km2'lik bu kita sahanligi parçasina sahip olup olamamanin, Türkiye'nin denizlerinin (ve bu denizlerdeki canli cansiz tüm zenginliklerin) üçte birine sahip olup olamamak anlamina geliyor."
DURUM ÇOK CIDDI
Belgede Rum kesimin baslatacagi dogalgaz arama faaliyeti konusunda su net cümleler yer aliyor: "Ilan edildigi gibi, eylül sonu/ekim basinda sözde Rum kesimi MEB'i içindeki 12 numarali parselde sondaj çalismasinin engellenememesi halinde, çok kisa bir süre sonra, 2011'in son aylarinda, Rum kesiminin diger ruhsat sahalarinda arastirma yapma hakki elde etmeye yönelik uluslararasi bir yarisin yasanmasi mukadder olacak. Dolayisiyla durum ciddi, hatta çok ciddi. Yasanan süreç itibariyle Türkiye'nin kararliliginin test edilecegi bir kirilma noktasina dogru son süratle ilerliyoruz."
SONDAJ ÇALISMALARI BASLADI
Güney Kibris'in Limasol limanindan kalkan helikopter, ABD'nin Houston merkezli çalisan Noble Energy sirketine ait petrol ve gaz arama platformuna isçi tasirken böyle görüntülendi.
Rumlar, sondaj yapmaya basladi
Amerikan Noble Energy sirketi, önceki aksam Kibris Rum yönetimi adina Dogu Akdeniz'de petrol ve dogalgaz sondajina basladi. Güney Kibris Rum radyosu, ABD ve Israil basin yayin organlarinin "Afrodit" ismiyle anilan 12. parselde sondaj çalismalarinin basladigini duyurduklarini, bu haberlerin eski Rum Ticaret Bakani Andonis Pashalidis tarafindan Rum radyosuna yapilan açiklamada da dogrulandigini duyurdu. Güney Kibris Rum Sanayi ve Ticaret Bakanligi Enerji Dairesi Müdürü Kasinis de, 12. parselde dogalgaz çikarilmasi amaciyla sondaj çalismalarina baslandigini dogruladi. Kasinis, çalismalarin 24 saat temelinde yapildigini ve su an için iyi gittigini vurguladi. Güney Kibris Rum radyosu ayrica, Noble Energy sirketinin platformunun üzerinde Israil insansiz casus uçaklarinin uçus yaptiklarini ve Israil donanmasina ait gemilerin de platformun dogusunda görüldüklerini duyurdu. Rum hükümetinden, sondaj çalismalarinin baslamasina iliskin resmi bir açiklama yapilmadigi, söz konusu bilgilerin ne dogrulandigi ne de yalanlandigi da ifade edildi. Rum radyosunun haberinde, Hükümet Sözcüsü Vekili Hristos Hristofidis'in erken saatlerde yaptigi açiklamada, çalismalarin baslamasi konusunda resmi açiklamanin "gerekli görüldügü anda" yapilacagini söyledigini hatirlatti. Bazi Rum kaynaklari da sondaj isleminin Israil askerlerinin korumasinda basladigini bildirdiler. Emre DINER / SABAH
Iki toplum da faydalanacak
RUM lider Dimitris Hristofyas, Ingiltere'de Rumlarin düzenledigi etkinlikte konustu ve Türkiye'ye çatti. Hristofyas, "Kibrisli Rumlarin ve Kibrisli Türklerin birlikte yönetecegi Birlesik Federal Kibris Cumhuriyeti, dogal zenginliklerinden istifade edecek. Ortaya çikacak menfaatlerden iki toplumun da faydalanacak. Müzakerelerde uzlastigimiz konu budur. Yani, dogal kaynaklar ve bunlardan istifade etme yetkisi federal hükümetin yetkisinde olacak. Federal hükümet gelirlerini, bütçesi araciligiyla her iki federal birime dagitacak" dedi.
Sabah
