ANKET

Tüm Anketler

SON YORUMLANANLAR

EN ÇOK OKUNANLAR

18 Punto 16 Punto 14 Punto 12 Punto Anasayfa » Mehmet Dogan

Astsubay-kastsubay

29 Temmuz 2009, 06:35

Mehmet Dogan

Azeri türkçesini Türkiye türkçesinden farklilastiran kelimelerden biri ?subay?dir. Mogolca olan bu kelime Türkiye türkçesinde 1930?lara kadar kullanilmazdi. O yillarda ?zabit? karsiligi olarak kabul edildi.
Sovyet döneminde yabanci dil bilenlere ek ücret verilirmis. Azerilere türkçenin yabanci dil oldugu söylenirmis. Uyanik bir Azerî, yabanci dil olarak türkçeden imtihana girip bu avantajdan faydalanmak istemis. Imtihan heyeti, isin farkinda, uyanik Azeriyi bir soru ile tongaya düsürmek istiyor. Bir ara ?dayin subay mi?? sorusunu yöneltmisler. Genç gayri ihtiyari ?hayir evli ve üç balasi (çocugu) var? deyivermis... Tabiî bir çuval inciri berbat etmis! Çünkü azerî sivesinde ?subay? bekâr demektir! Gencin, ?subay?in Türkiye türkçesindeki anlamini bilmedigi ortaya çikmis...
Desem ki, orduda simdi kullanilan birçok unvan, rütbe, ?subay? dahil uydurmadir ve bir içkili toplantida ayak üzeri, sabaha karsi tesbit edilmistir. Tepkinin arkasi kesilmez...
Fakat bu böyledir!
O bahsi sonraya birakarak, ast/as-subay rütbelerinin yeniden tanzim edilecegi haberine gelelim. Assubaylik dünya ordularinda var midir veya Türkiye örnegiyle ne kadar örtüsür? Bunu dogrusu bilmiyorum. Saniyorum ki bize mahsus bir istir. Bildigim, astsubay kelimesinin 1950?lerden sonra kullanilmaya baslandigidir. O zamana kadar orduda ?gedikli?ler vardi. Gedikli, mecburî askerlik hizmeti bittikten sonra orduda kalanlardan olusan tecrübeli bir sinifti. Gedikliler ?alayli?yken, assubaylar ögretim görerek genç yasta orduya dahil oluyorlar. Assubay okulu bir nevi meslek lisesi muadili olmali. Meslek liselerinden yüksek ögretime geçmek imkâni varken, assubay okullarinda Harbiye?ye geçip tahsile devam etmek her hâlde mümkün olmuyor.
Erle subay arasinda yer alan assubaylar, âdeta kast sistemine benzer bir yapi içinde tutulmuslardir. Kabiliyeti olanin, kendini isbat edenin yükselip subay olmasi mümkündür ama, ne kadar mümkün oldugu bilinmemektedir!
Meger assubaylar rütbe isimlerinin sonunda yer alan ?çavus? unvaninin erbas, zabita ve itfaiyecilerde de bulunmasindan rahatsizlik duyuyorlarmis. Özlük haklarinin iyilestirilmesi ile birlikte, rütbe isim ve isaretlerinin de degistirilmesini istiyorlarmis. Istekleri arasinda rütbelerinin kol yerine subaylar gibi omuzda apolet olarak tasinacak sekilde olmasi da varmis...
Asil mesele, astsubaylarin subaylar gibi üst düzey egitim almalari, kendi imkânlariyla üniversite okumalari ve yüksek lisans yapmalari. Subaylar ile astsubaylar arasindaki egitim farkinin kapanmasi. Yüksek ögrenim görmüs, mastir veya doktora yapmis, ama rütbesi basçavus...
Astsubaylar yeni rütbe isimlerinin su sekilde düzenlenmesini istiyorlarmis:
Astsubay Çavus-Erbey: Tegmen Yardimcisi
Astsubay Kidemli Çavus-Üstbey: Üstegmen Yardimcisi
Astsubay Üstçavus-Orbey: Yüzbasi Yardimcisi
Astsubay Kidemli Üstçavus-Akbey: Binbasi Yardimcisi
Astsubay Basçavus-Sanbey: Yarbay Yardimcisi
Astsubay Kidemli Basçavus-Serbey: Albay Yardimcisi
Bu isimlendirmelerin hikmetini pek anlayabilmis degilim. Neden tegmen yardimcisi ?er-bey?dir? Üstegmen yardimcisi ?üst-bey?? Ya ?or-bey? ne demektir? Akbey, sanbey, serbey hangi köklerden türetilerek olusturulmustur? ?Ser?bey ?ser?den türetiliyorsa, farsca bas anlamina gelen bir kelimeden yararlaniliyor demektir. Neden tegmen, yüzbasi vs. yardimcisi? Astsubaylar yükselip subay olamaz mi? Bu geçislilik ordunun havasini degistirmez mi?
Astsubaylara üzücü bir hatirlatma yapmak zorundayim. Hersey yolunda olsa bile, inkilâp kanunlari bu rütbe isimlerine mânidir! Unvan ve lakaplarin ilgasi ile ilgili olan ?inkilap kanunu?na göre, pasa ve bey kelimelerinin kullanilmasi yasaktir! Pasa?yi attik, fransizcadan ?general?i aldik. Simdi ?bey? kelimesini nasil kullanacagiz? Yok mu onun fransizcasi veya ingilizcesi?